کبد چرب را جدی بگیرید

 

کبد چرب یک بیماری بسیار شایع است که طبق آمار، بین 25 تا 30 درصد جمعیت آمریکا به آن مبتلا هستند. این بیماری بر اثر تجمع چربی درون بافت کبد ایجاد می شود. این بیماری مانند بسیاری از بیماری ها، می تواند پیشرفت کند و حتی منجر به سرطان کبد شود.

آمار دقیقی از میزان ابتلای افراد به بیماری کبد چرب در کشورمان در دست نیست، ولی برآوردها حاکی از آن است که آمار ابتلا به این بیماری در ایران نیز بهتر از آمریکا نیست.

یکی از علت های اصلی ابتلا به کبد چرب، کم تحرکی و افزایش وزن است که امروزه و با توجه به صنعتی شدن و پیشرفت تکنولوژی امری فراگیر شده است.

در این مقاله تقریبا همه چیز را درباره کبد چرب به شما خواهیم گفت. پس با ما همراه باشید.

چه کسانی در معرض خطر ابتلا به بیماری کبد چرب هستند؟

بیماری کبد چرب دو نوع اصلی دارد: کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) و کبد چرب الکلی (Steatohepatitis).

1) کبد چرب غیر الکلی نوعی از بیماری کبد چرب است که با مصرف زیاد الکل مرتبط نیست؛ اما علت آن هنوز به طور دقیق مشخص نشده است. البته محققان از ارتباط برخی مشکلات سلامتی با افزایش خطر بروز کبد چرب اطمینان دارند. بر اساس مطالعات، این بیماری بیشتر در افرادی شایع است که:

·         مبتلا به دیابت نوع ۲ و پیش‌دیابت هستند.

·         چاق هستند، به‌خصوص چاقی شکمی.

·         در سنین میانسالی یا سالمندی هستند (گرچه کودکان هم می‌توانند دچار این بیماری شوند).

·         از نژاد لاتین و سفیدپوستان غیر لاتین هستند. این بیماری در میان آفریقایی-آمریکایی‌ها (سیاه‌پوستان) شیوع کمتری دارد.

·         چربی خون بالایی دارند (میزان بالاتر از حد نرمال کلسترول و/یا تری گلیسرید).

·         فشار خون بالایی دارند.

·         داروهای خاصی همچون کورتیکواستروئیدها و داروهای ضد سرطان مصرف می‌کنند.

·         دچار اختلالات متابولیکی خاصی همچون سندرم متابولیک (ابتلای هم‌زمان به دیابت نوع 2، فشار خون بالا و چاقی) هستند.

·         کاهش وزن سریع داشته‌اند.

·         به عفونت‌های خاصی مثل هپاتیت سی دچارند.

·         در معرض سموم خاصی قرار گرفته‌اند.

2) بیماری کبد چرب الکلی فقط در افرادی بروز می‌کند که الکل زیادی مصرف می‌کنند؛ به‌ خصوص افرادی که مدت طولانی مصرف‌کننده الکل بوده‌اند. خطر ابتلا به این بیماری در زنان، افراد چاق و افراد مبتلا به انواع خاصی از جهش ژنتیکی بیشتر است.

بیماری کبد چرب چه علائمی دارد؟

افراد مبتلا به بیماری کبد چرب، اغلب هیچ علائمی ندارند تا اینکه بیماری پیشرفت می‌کند و به سیروز کبدی تبدیل می‌شود. سیروز کبدی، مرحله پیش از سرطان کبد است. در سیروز کبدی بافت سالم کبد با بافت اسکار (فیبروز) جایگزین می‌شود و کبد به طور دائم آسیب می‌بیند. در چنین شرایطی ممکن است فرد چنین علائمی را ببیند:

·         درد شکم یا احساس پُری در قسمت بالا و سمت راست شکم

·         حالت تهوع، از دست دادن اشتها یا کاهش وزن

·         زردی قسمت سفید چشم و پوست (حالتی موسوم به زردی یا یرقان که به علت افزایش بیلی‌روبین در خون اتفاق می‌افتد)

·         ورم شکم و پاها (اِدِم)

·         بزرگ و برجسته شدن رگ‌های زیر پوست

·         خستگی بیش از حد یا گیجی ذهنی و روانی

·         سرخی کف دست‌ها

·         ضعف

عوارض کبد چرب چیست؟

کبد چرب در مراحل اولیه همان‌طور که علائم خاصی ندارد، عوارض جدی هم ندارد. زیرا در مراحل اولیه هنوز بافت کبد تخریب نشده است. اما از آنجا که تشخیص آن معمولاً پیش از پیشرفت بیماری اتفاق نمی‌افتد، این مشکل در ادامه باعث عوارض جدی خواهد شد. عمده مشکلات جدی سلامتی در اثر پیشرفت مراحل کبد چرب، شامل موارد زیر است:

·         دیابت

·         فشار خون بالا

·         بیماری‌های قلبی

·         بیماری‌های کلیوی

·         سرطان کبد

گرید کبد چرب غیر الکلی

بسیاری از افراد می‌دانند اگر کبد چرب را درمان نکنند، در نهایت به سرطان کبد دچار خواهند شد، اما کبد سالم به یک‌باره تبدیل به کبد سرطانی نمی‌شود. مراحلی که کبد سالم تا سرطانی شدن طی می‌کند، با عنوان گرید کبد چرب مشخص شده‌اند.

·         گرید 1: خفیف‌ترین شکل این بیماری است. در این مرحله، چربی دور اندام و خارج از آن جمع می‌شود، اما هنوز بر عملکرد کبد تأثیر نگذاشته است.

·         گرید 2: یک وضعیت نسبتاً جدی است که برای پیشگیری از بدتر شدن شرایط، نیاز به مداخله پزشکی است.

·         گرید 3: وضعیت وخیم کبد چرب است. در این مرحله، بافت کبد و عروق اطراف آن دچار آزار بافتی و اسکار دائمی شده‌اند، اما عملکرد کبد همچنان تا حدود قابل توجهی مطلوب است. این مرحله، فیبروز کبدی است.

·         گرید 4: در این مرحله، عملکرد کبد دچار اختلال شده و علائم چربی کبد ظاهر می‌شوند. پوست و سفیدی چشم‌ها زرد شده و درد مبهم و آزاردهنده‌ای در قسمت پایینی سمت راست دنده‌ها حس می‌شود. این مرحله با نام سیروز کبدی نیز شناخته می‌شود.

نحوه تشخیص کبد چرب

با توجه به این که کبد چرب یک بیماری خاموش است و تا مرحله پیشرفته آن، هیچ علامتی ندارد، نیاز است که وضعیت کبد خود را حداقل به صورت سالیانه مورد بررسی قرار دهید. اولین نشانه و زنگ خطری که پزشک متوجه وجود مشکل در کبد شما می شود، بالا بودن آنزیم‌های کبدی در نتایج آزمایش خون است. پس از آن، پزشک برای فهمیدن علت دقیق بالا بودن آنزیم های کبدی یکی از آزمایشات زیر را برای شخص تجویز خواهد کرد:

·         سونوگرافی کبد

·         سی‌تی‌اسکن کبد

·         نمونه برداری از کبد

·         فیبرو اسکن

معمولا با توجه به این آزمایشات، اگر شخص مبتلا به کبد چرب باشد تشخیص داده شده و حتی گرید آن مشخص می شود. سپس پزشک بر اساس نوع گرید بیماری در شخص، می تواند روش های درمانی متفاوتی را تجویز کند.

کبد چرب چگونه درمان می شود؟

بهترین راه درمان و کنترل کبد چرب، اصلاح سبک زندگی است.

اصلاح سبک زندگی شامل موارد زیر است:

·         ورزش کردن

·         تحرک کافی و دوری از یکجا نشینی

·         کاهش وزن و دوری از چاقی

·         کنترل فشار خون

·         کنترل قند خون

·         خودداری از مصرف الکل

·         رژیم غذایی سالم و دوری از مصرف فست فودها

کلام پایانی و یک نکته مهم

در این مقاله با علائم، عوارض و درمان کبد چرب آشنا شدید. اما یک باور نادرست درباره کبد چرب وجود دارد که می گویند تنها کسانی که چاق هستند مبتلا به کبد چرب می شوند، در صورتی که این باور کاملا غلط است. هر کسی با هر نوع تایپ بدنی می تواند به کبد چرب مبتلا شود.

منبع: لافارر