نقش کلیدی عسل در سلامت انسان
عسل یک ماده طبیعی است که از زمانهای قدیم به
دلیل تواناییهای درمانیاش مورد توجه قرار گرفته است. به دلیل اینکه عسل دارای
فلاونوئیدها و اسیدهای فنولیک است خواص آنتی اکسیدانی و ضد التهابی بالایی که
اعمال می کنند، این موضوع سبب میشود نقش کلیدی در سلامت انسان ایفا کند. عسل با خواص
ضد میکروبی و فعالیت ضد سرطانی که دارد در برابر انواع مختلف تومورها مقاومت میکند
و در مسیرهای مولکولی مختلفی که در تکثیر سلولی نقش دارند، عمل می کند. علاوه بر این،
با تاثیر ضد دیابتی که دارد با کاهش گلوکز، فروکتوزامین و غلظت سرمی هموگلوبین گلیکوزیله
است. عسل همچنین در سیستم قلبی عروقی، جایی که عمدتا از اکسید شدن لیپوپروتئین های
با چگالی کم، در سیستم عصبی، در سیستم تنفسی در برابر آسم و عفونت های باکتریایی و
در سیستم گوارشی جلوگیری می کند، اثر محافظتی دارد. اثر مفید عسل را می توان در
ورزشکاران نیز نشان داد. هدف این مقاله، به بررسی نقش عسل طبیعی در سلامت است.
عسل چیست؟
عسل یک ماده طبیعی است که زنبورها از عسلک یا
شهد گل تولید میکنند. زنبورها شهد یا عسل را جمع آوری میکنند و آنها را به کندو
منتقل میکنند، فرآیند تبدیل آنها به عسل
را آغاز میشود.
از زمان های قدیم عسل نه تنها به عنوان یک ماده
غذایی یا شیرین کننده مطرح بوده است، بلکه به عنوان دارویی برای تحریک التیام زخم،
بازسازی بافت و رفع ناراحتی های گوارشی، التهاب لثه و آسیب های مختلف دیگر مورد
استفاده قرار گرفته است. اثر درمانی عسل ناشی از وجود مولکول های آنتی اکسیدانی
مختلف از جمله ترکیباتی مانند فلاونوئیدها و اسیدهای فنولیک است. مطالعات در فعالیت ضد میکروبی، ضد ویروسی، ضد قارچی، ضد
سرطانی و ضد دیابتی عسل را نشان دادهاست که علاوه بر این که عسل، اثر محافظتی بر
سیستم های قلبی عروقی، عصبی، تنفسی و گوارشی دارد، اثر محافظتی عسل در شرایط فیزیولوژیکی
که با سطوح بالای رادیکالهای آزاد دارا میباشد، مانند ورزشکارانی که ورزشهای
مختلف را انجام میدهند.تأثیر عسل بر سلامت انسان به ترکیبات فیتوشیمیایی و روش های
جذب و متابولیسم آنها بستگی دارد.
ترکیب شیمیایی و فیتوشیمیایی عسل
عسل حاوی حدود 180 نوع ترکیب مختلف از جمله آب،
قندها، اسیدهای آمینه آزاد، پروتئین ها، آنزیم ها، مواد معدنی ضروری، ویتامینها و مواد شیمیایی
گیاهی مختلف است . ترکیب، طعم و رنگ عسل های مختلف به نوع منبع گل، منطقه جغرافیایی،
آب و هوا و گونه های مختلف زنبورهای دخیل در تولید عسل بستگی دارد که به روش های
فرآوری و ذخیره سازی نیز بستگی دارد .
عسل منبع مهمی از مواد مغذی درشت و ریز مغذی
است. کربوهیدرات ها، مونو و دی ساکاریدها، 95 درصد از وزن خشک آن را تشکیل می دهند،
گلوکز و فروکتوز در مقادیر بیشتری وجود دارند و اساساً به ارزش انرژی و ویژگی های
فیزیکی عسل، مانند رطوبت، دانه بندی و ویسکوزیته کمک می کنند.
مقادیر جزئی پروتئین عمدتاً به شکل آنزیم ها و
اسیدهای آمینه آزاد وجود دارد، به جز آسپاراژین و گلوتامین. پرولین اسید آمینه اصلی
در عسل است (50 تا 85 درصد) که عمدتاً از ترشحات بزاق زنبورهای عسل ناشی می شود.
از آن به عنوان پارامتری برای ارزیابی میزان بلوغ عسل استفاده می شود.
همچنین در عسل مقدار متغیری از مواد معدنی ضروری
(حدود 0.2 درصد وزن خشک آن) وجود دارد که با توجه به منشاء گیاهی، شرایط محیطی و
فرآوری آن متفاوت است. در میان مواد معدنی پرمصرف، پتاسیم، کلسیم، مس، آهن، منیزیم،
منگنز، فسفر، سدیم، روی و سلنیوم یافت می شود. عسل همچنین حاوی مقادیر کمی ویتامین
مانند اسید اسکوربیک (C)،
تیامین (B1)، ریبوفلاوین (B2)، نیاسین (B3)،
اسید پانتوتنیک (B5)
و پیریدوکسین (B6) است.تمام ویتامینهای
کمپلکس B عمدتاً از گرده به دست میآیند
و همراه با ویتامین C،
میتوانند تحت تأثیر فرآیندهای تجاری و صنعتی مانند فیلتراسیون و واکنشهای اکسیداسیون
انجامشده توسط گلوکز اکسیداز قرار گیرند .
نتیجه
عسل یک محصول طبیعی و منبع اسیدهای آمینه،
پروتئین ها، آنزیم ها، مواد معدنی ضروری، ویتامین ها و ترکیبات فعال زیستی است، مصرف عسل باعث کاهش سطح پلاسمایی فروکتوزامین،
هموگلوبین گلیکوزیله و گلوکز در بیماران مبتلا به دیابت می شود و چندین عامل خطرناک
بیماری های قلبی عروقی را بهبود می بخشد. همچنین اثرات محافظتی در سیستم عصبی،
تنفسی و گوارشی دارد. از سوی دیگر، توجه به این نکته مهم است که ممکن است حاوی برخی
ترکیبات سمی باشد که عمدتاً در دوران کودکی باید از مصرف آن اجتناب کرد. درک عمیق
تر عوامل و مکانیسم های تأثیر عسل برای ترویج مصرف این غذای سالم در جمعیت عمومی،
ترویج سبک زندگی سالم و جلوگیری از شایع ترین آسیب شناسی از اهمیت حیاتی برخوردار
خواهد بود.
نظرات
ارسال یک نظر